Trần Thiện Huy

“Totem sói”, theo chữ Hán là “Lang đồ đằng”, tạo nên tiếng vang khi trở thành cuốn sách bán chạy thứ nhì trong lịch sử Trung Quốc, chỉ sau cuốn “Sách đỏ” của cố chủ tịch Mao Trạch Đông. Như vậy - giả định là ngày nay người ta không còn say sưa đọc “Sách đỏ” nữa - về một mặt nào đó, nó đã kế vị và tiếp nối cho cuốn sách kia trong vị thế ảnh hưởng đến tâm lý và hành động của người Trung Quốc đương đại. Dĩ nhiên, so sánh với tác phẩm của Mao, nhà lãnh tụ quyền lực của quốc gia, thì Totem sói chỉ có một ảnh hưởng cục bộ, phiếm diện và không thoát ra được nhiều khỏi phạm vi văn hoá - vốn không nhất thiết quyết định được gì nhiều về hiện trạng và tương lai cận kề của một quốc gia. Tôi vẫn thường nghe các nhà trí thức Việt nam nhắc đến, một cách thán phục và ao ước, sự kiện cuốn “Bàn về tự do” (On Liberty) của John Stuart Mill bán được 2 triệu bản ở một nước Nhật có dân số 36 triệu người, nhưng không ai nhìn ra được một chút dấu vết lý tưởng tự do nào trong những biến cố chính trị và lịch sử Nhật bản từ thời điểm đó cho đến 1945, trước khi khái niệm tự do và dân chủ, theo như Mill hiểu (có lẽ), được áp đặt vào đảo quốc này bằng nòng súng và lưỡi lê của đạo quân chiếm đóng.

đọc tiếp »

nguồn: The New Republic 

Nguồn: Out of Mao’s Shadow (Thoát Khỏi Hình Bóng Mao)

Ký sự

Philip Pan

Phương Quỳnh & Đinh Từ Bích Thúy chuyển ngữ

LTS: Tác giả Philip Pan là nhà báo Hoa Kỳ gốc Trung Hoa. Ông tốt nghiệp từ Đại Học Harvard và học tiếng Trung Hoa ở Đại Học Bắc Kinh. Philip Pan giữ chức trưởng phòng tòa báo Washington Post tại Bắc Kinh trong khoảng thời gian 2000-2007 và hiện nay là trưởng phòng tòa báo ở Mạc Tư Khoa. Ông đã du hành nhiều nơi trong Trung Quốc, và những bản tường thuật của ông về quốc gia này đã giúp ông đoạt nhiều giải văn hóa và báo chí nổi tiếng của Hoa Kỳ, như giải thuởng của Hội Á Châu (Asia Society) và Nhóm Báo Chí Hải Ngoại (Overseas Press Club). Sách mới nhất của ông, Thoát Khỏi Hình Bóng Mao: Sự Tranh Đấu cho Linh Hồn của Một Tân Trung Quốc (Out of Mao’s Shadow: The Struggle for the Soul of a New China), được nhà xuất bản Simon & Schuster phát hành vào ngày 17 tháng 6 năm 2008.

đọc tiếp »

Ban Mai

Trong tiểu luận Chẳng hát đồng ca (1994), Lý Nhuệ từng viết: "Từ khi nhà Tần thống nhất cách đo cách cân, vô số người Trung Quốc chỉ thích cất giọng cùng tập thể, thực đáng chán, khó chịu. Chúng ta liệu có gan hát solo hay không?". Tiểu thuyết đầu tiên Chốn xưa của Lý Nhuệ, mở màn cho những bài hát solo đó.

Từ khi xuất hiện trên văn đàn với tác phẩm đầu tay Chốn xưa đến tác phẩm mới nhất Ngân thành cố sự viết năm 2002, Lý Nhuệ được phương Tây đánh giá là một trong các nhà văn đương đại tiêu biểu nhất Trung Hoa. Họ Lý thích sống khép kín, say mê đọc sách và viết không ngưng nghỉ, những tác phẩm của ông được ấp ủ, thai nghén rất lâu mới đem trình làng.

đọc tiếp »

Nguyễn Trung Tây

Từ hôm thứ Sáu, 8 tháng 8 của Lễ Khai Mạc Thế Vận Hội Bắc Kinh cho tới bây giờ, trong nội trú trường đại học Melbourne của tôi, chủ đề Olympics bỗng dưng trở thành một đề tài khá nóng bỏng trong những bữa ăn. Đặc biệt, dorm của tôi lại rất quốc tế, Úc Đại Lợi nhé, Nam Hàn có, Nam Dương có, Việt Nam nè, rồi Fuji, Tonga, Phi Luật Tân, Ba Lan, Anh, Hòa Lan, Mỹ, đủ mặt, đủ các sắc dân. Sáng sáng trong giờ ăn sáng, chúng tôi châu đầu lại, ngồi đếm xem coi Úc Đại Lợi tổng cộng đã đạt được mấy huy chương vàng, bạc và đồng đang là con số mấy? Bắc Kinh giờ vẫn đang đứng đầu bảng chứ? Rồi chúng tôi lại bắt đầu điểm danh sang các nước khác, Mỹ thì sao? Michael Phelps với giấc mơ đoạt tám huy chương vàng của môn bơi lội giờ đã cầm trong tay mấy cái huy chương rồi? Nam Hàn vẫn còn hiên ngang đứng hạng thứ ba chứ? Sau Nam Hàn, các đôi mắt đổ sang nhìn sinh viên Anh, Hòa Lan, Nam Dương, Fuji, Tonga, Ba Lan, rồi tới phiên tôi. Nhưng tự nhiên mấy chục con mắt khựng lại,

— Việt Nam đã đạt được huy chương vàng nào rồi?

đọc tiếp »

Về Mai Văn Phấn
Nguyễn Quang Thiều

Từ 1992 đến 1999, Mai Văn Phấn xuất bản bốn tập thơ và một tập trường ca. Và từng ngày, giọng nói rụt rè ở tập thơ đầu tay đã trở thành một giọng nói riêng biệt trong đời sống thi ca của chúng ta. Chỉ với giọng nói riêng biệt ấy mới cho chúng ta khả năng nhận biết được nhà thơ và thế giới mà nhà thơ tạo dựng bằng ngôn ngữ của mình.

Tôi khó lòng thoát khỏi ám ảnh từ một thế giới thơ Mai Văn Phấn - Một thế giới với sự sống, cái chết, cây cỏ, đồ vật đang tồn tại và chuyển động trong nhịp điệu bất tận. Nó vừa tàn lụi vừa sinh nở, vừa tối tăm, vừa lộng lẫy. Hiện thực trong thơ Mai Văn Phấn là hiện thực của những giấc mơ, của những câm lặng, của tưởng tượng và khát vọng. Hiện thực này trong nghệ thuật được sinh ra để hé lộ cho ta thấy một đời sống tâm linh, và nó tìm cách cứu vớt sự tuyệt vọng của một hiện thực khác mà con người đang phải đương đầu.
Sau tiếng chân chim nhẹ nhàng đậu lên sống lưng đỉnh sọ
Ta thấy qua ngực mình mây xám dần trong.

đọc tiếp »

trích đoạn

Quan niệm cho rằng dục tính là yếu tố làm phát sinh tình yêu trong tương hợp này thật sai lầm. Tôi không tin vậy. Tôi nghĩ rằng một tình yêu đích thực, thì hoàn toàn thuần khiết thuộc thế giới tinh thần và dục tính chỉ là một trở lực làm giảm phần hoàn hảo, cao khiết của tình yêu mà thôi, vì tình yêu đích thực là một tình yêu có tính lý tưởng và nằm trong thế giới ý niệm – đúng một phần trong sự suy tưởng của Thơ tôi đã kể ra đoạn trước – mà tình nhân chỉ là một cớ ngoại tại tình yêu vịn vào để đạt tới sự hoàn hảo trong tiến trình bổ túc phần khiếm khuyết hỗ tương. Trong một tình yêu như thế, dục tính hoàn toàn không có chỗ. Khi từ chối lời đề nghị của Thơ, tôi cảm thấy mình lâng lâng trong một cảm giác khinh khoái, vượt xa trạng thái xuất tinh. Tôi tự hỏi, phải chăng tình yêu của tôi đối với Thơ đã thăng hoa đến thế giới ý niệm, trở thành lý tưởng mà không cần trải qua giai đoạn kết hợp thể xác?

đọc tiếp »

Phần Phụ Lục (Phần IV)

Lời Tòa Soạn: Ở đây chỉ sử dụng các bài viếtcủa nhà văn Nguyễn Mộng Giác. Phần phu lục trong nguyên bản có thêm các bài viết của các nhà lý luận/phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc và Bùi Vĩnh Phúc. Các bài viết này sẽ được ấn hành trong chương trình Trên Kệ Sách cùng với toàn bộ bài nghiên cứu của nhà văn Nguyễn Mộng Giác.

I. Khả năng và triển vọng của văn học hải ngoại

Nguyễn Mộng Giác

(Thế Kỷ 21 - Bộ 1 - Số 1 - Ngày 1 tháng 5 năm 1989)

Tháng 11-1985, hội nghị về văn học thế giới tổ chức tại đại học George Mason lấy chủ đề thảo luận là “Văn chương lưu đày”. Tại hội nghị này, giáo sư Nguyễn Ngọc Bích có đọc bài tham luận mà vị nữ diễn giả lên diễn đàn sau giáo sư Bích cho rằng giáo sư đã trình bày về một nền văn chương lưu đày thực sự, còn bà thì chỉ trình bày sự lưu đày trong tâm trí của một tác giả Pháp mà thôi. (Ngày Nay, Houston số 142, 15-8-87).

đọc tiếp »

Nguyễn Mộng Giác

Phần III.

4. Các giòng văn xuôi hải ngoại

Có thể nói gọn: Những nhà văn hải ngoại thường xuyên bị phân thân giữa quá khứ và hiện tại, một quá khứ thân yêu ngày một phai mờ mất dấu và một hiện tại lạ lẫm khó lòng thích nghi. Hai chữ thường được nhắc tới trong văn xuôi hải ngoại là hoài niệm và hội nhập. Hai đề tài này quyết định cách phân giòng của văn xuôi hải ngoại gần ba mươi năm qua. Theo tôi, văn xuôi hải ngoại có những giòng chính sau đây:

đọc tiếp »

Thay lời tựa…
Hoàng Khởi Phong 

Hình ảnh mở đầu cho cuốn sách này là một hình ảnh có thật trong chiến tranh Việt Nam: cái chết của một phi công phụ, bị thất lạc giữa rừng sau khi máy bay bị trúng đạn phòng không của địch.

Trước khi chết, người phi công lâm nạn đã ghi lại những suy nghĩ của mình trong năm ngày cô quạnh giữa rừng. Những ý nghĩ rời rạc này chỉ là những suy nghĩ vụn vặt, đứt quãng. Cái chết của người phi công lâm nạn là một sự thật của đời sống, của chiến tranh. Tôi đã nương vào hình ảnh có thật này để thành hình cuốn sách, cùng với sự đóng góp của những hư cấu, mà một tác phẩm văn chương vốn đòi hỏi.

Ngọn lửa chiến tranh mặc dù đã tàn gần hai thập niên, nhưng ngọn lửa âm ỷ trong lòng mỗi con người thì chưa kịp dịu xuống. Cuốn sách được viết với lòng ao ước của tác giả: Đất nước ta thật giàu tài nguyên, nhưng suốt trong thế kỷ 20, những tài nguyên này không được khai thác, bởi vì chúng ta còn giàu có chiến tranh hơn là giàu tài nguyên rất nhiều lần.

đọc tiếp »